Nauka * Wiara * Jezuici

• Mówi się, że "za każdym razem, jak człowiek zrobił krok naprzód, Bóg musiał zrobić krok w tył". W rzeczywistości żaden krok człowieka naprzód nie sprawia, że Bóg wiary chrześcijańskiej musi się cofnąć. Żaden sukces człowieka nie zagraża Bogu Ewangelii - Bogu Orygenesa, Grzegorza z Nyssy, Augustyna, Tomasza z Akwinu, Ruysbroecka, czy Jana od Krzyża - Bogu obecnemu w Ojcze nasz, w Zdrowaś, Mario, w Veni, Sancte Spiritus - i to pomimo, że każde pokolenie staje w obliczu nowych problemów wypracowania swojego sposobu przedstawienia zagadnień i swojego języka. [...] Nauka i technika [...] prowadzą do szczęśliwego rezultatu: urzeczywistniają bowiem - dla umysłów potrzebujących tego rodzaju uzupełnienia lub doświadczalnego potwierdzenia - to, czego w sensie zasadniczym i gruntownym dokonało objawienie chrześcijańskie z korzyścią dla pewnej innej i wyższej pozytywności. Tam, gdzie mogłaby jeszcze zajść potrzeba, nauka i technika ręka w rękę przyczyniają się do unicestwienia "magicznego bałwochwalstwa"; uwalniają "w duszy miejsce dla przyjęcia posłannictwa Ewangelii". Bowiem pojawienie się Ewangelii przyniosło prawdziwy "zmierzch bogów". Jej działanie "oczyściło świat z jego bogów i diabłów". Toteż nic dziwnego, że jak to stwierdziło wielu historyków, cywilizacja techniczna, która dąży do opanowania całej ziemi, wzięła swój początek w nawróconej na chrześcijaństwo Europie. "System mityczny został już przez Izraela wyzuty ze swojej magicznej pełni obrazowej i rozpadł się na nie związane ze sobą fragmenty", podczas gdy, "najprawdopodobniej, duch grecki nie mógł się zdobyć o własnych siłach na egzorcyzm wobec myśli mitycznej" [kard. Henri de Lubac S.J., Ateizm i sens człowieka, 44-45].
• The basic thesis I would like to explore [...] is that the pursuit of physics is, at root, a spiritual endeavour. Viewed from the Christian tradition, physics research is, as I would assert, an intuitive search for God in the sense that Karl Rahner writes about an anonymous knowledge of God. This assertion is based on my experience of over thirty years as a high-energy physicist involved in research in physics while pursuing a parallel career in spirituality within the Jesuit tradition. My research has been nourished by interaction with my colleagues in physics, as well as by an abiding interest in the history of physics [Timothy E. Toohig S.J., Jesuits in Science, 15 (1999), 16].
• Każde przedstawienie bóstwa jest utkane z elementów pobranych z naszego przyrodzonego lub społecznego świata, ale w człowieku istnieje siła, która zawsze popycha go dalej: jest to sama siła jego rozumu. Dzieje się tak, ponieważ w głębi jego własnej istoty, stworzonej na obraz Boga, istnieje coś, czego doświadczył i co wymyka się wszelkiemu przedstawieniu. "Człowiek nosi w sobie możność dziwienia się, możność nieskończonego przekraczania samego siebie". Koniec końców właśnie to pozwoli mu poznać Boga w prawdzie. [...] Bóg nieustannie objawia się człowiekowi poprzez nieustanne odciskanie na nim swojego obrazu. To działanie Boże stanowi właściwego człowieka w jego wnętrzu. To ono czyni go umysłem. To ono czyni go rozumnym. Stąd człowiek do poznania swojego Boga nie powinien właściwie potrzebować innego objawienia: poza wszelką interwencją nadprzyrodzoną to "objawienie naturalne" jest wystarczające. Nie chcąc przesadzać powiemy, że ono jest w zasadzie wystarczające. Grzech nie zatarł go całkowicie. [...] Podobnie jak rzeczywistość obrazu Bożego jest w duszy źródłem czynności rozumowej, która od poznania świata ma ją doprowadzić aż do afirmacji Boga, posiadane przez duszę "habitualne poznanie" samej siebie może stać się źródłem wewnętrznej refleksji, która pozwoli jej poznać, iż rzeczywiście jest obrazem [kard. Henri de Lubac S.J., Na drogach Bożych, Paris: Editions du dialogue, 1970, 14-16].
• Matematyka, nauki przyrodnicze, filozofia, etyka, teologia różnią się na wiele sposobów, mają jednak tę wspólną cechę, że ich obiektywność jest owocem uwagi, inteligencji, racjonalności i odpowiedzialności. [...] teologia systematyczna jest elitarna: jest trudna, podobnie jak matematyka, przyrodoznawstwo, humanistyka, filozofia. Ale ów trud się opłaca [B.J.F. Lonergan S.J., Metoda w teologii, PAX, 1976, s. 259, 338].
• Towarzystwo potwierdza właściwą sobie opcję gruntownej formacji swoich przyszłych kapłanów poprzez studia zarówno teologiczne jak i filozoficzne, humanistyczne jak i nauk ścisłych i jest przekonane, że obok świadectwa życia nie ma innej skuteczniejszej drogi do wypełnienia naszej misji [NU TJ, 81].

Warto przeczytać:

• Wszystkie rzeczy bowiem z samego faktu, że są stworzone, mają własną trwałość, prawdziwość, dobroć i równocześnie własne prawa i porządek, które człowiek winien uszanować, uznawszy właściwe metody poszczególnych nauk czy sztuk. Dlatego też badanie metodyczne we wszelkich dyscyplinach naukowych, jeżeli tylko prowadzi się je w sposób prawdziwie naukowy i z poszanowaniem norm moralnych, naprawdę nigdy nie będzie się sprzeciwiać wierze, sprawy bowiem świeckie i sprawy wiary wywodzą swój początek od tego samego Boga. Owszem, kto pokornie i wytrwale usiłuje zbadać tajniki rzeczy, prowadzony jest niejako, choć nieświadomie, ręką Boga, który wszystko utrzymując sprawia, że rzeczy są tym, czym są. Dlatego niechaj wolno będzie wyrazić ubolewanie nad niektórymi postawami umysłowymi, jakich dawniej, na skutek nie dość jasno zrozumianej słusznej autonomii nauk, nie brakowało także między samymi chrześcijanami, a które wywoławszy waśnie i spory doprowadziły umysły wielu do przeciwstawienia wiary i wiedzy [Gaudium et spes Soboru Watykańskiego II, 36].
• Magisterium Kościoła wobec ewolucji

Odsyłacze:

• European Society for the Study of Science and Theology (ESSSAT)
• The Center for Theology and the Natural Sciences (CTNS)
• The Clavius Group
• Institute on Religion in an Age of Science
• Jesuits in Science
• Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych (OBI)
• Vatican Observatory
• ,,Zagadnienia Filozoficzne w Nauce''
• ``Zygon Center for Religion and Science''

www.jezuici.krakow.pl